In 2009 leek Europa zo’n twintig jaar voorsprong te hebben op China. Vorig jaar zaten de Chinezen ons op de hielen en konden ze ons elk moment voorbijsteken. Dit jaar lopen ze duidelijk al tien tot vijftien jaar op ons vooruit. China evolueert aan lichtsnelheid. Hun geheim? Geography of thought. Voor Chinezen is innovatie een mindset.

Een aantal jaar geleden werkte ik regelmatig als consultant voor Microsoft in Nederland. Het is daar dat ik de mensen leerde kennen met wie we later nexxworks zijn gestart: Peter Hinssen, Steven Van Belleghem en Nancy Rademaker, die mijn contactpersoon bij Microsoft was.

Maar ik leerde er ook een boek kennen. Het stond op de leeslijst van Microsoft CEO Satya Nadella. Geography of Thought van Richard E. Nisbett.

Verschillende keren ben ik eraan begonnen, maar het boek pakte me niet. Ik zag er geen waarde in. Tot ik begin 2018 een nexxworks Inspirational Tour in China leidde.

China evolueert aan lichtsnelheid
Tussen 2004 en 2009 ben ik voor Domo Contract Flooring, een bedrijf dat ik vroeger runde, regelmatig in China geweest. We probeerden er tapijttegels te verkopen. Het duurde tot in 2017 voordat ik er weer kwam.

In 2009 leek Europa zo’n twintig jaar voorsprong te hebben op China. Vorig jaar leek het erop dat de Chinezen ons op de hielen zaten en elk moment konden voorbijsteken. Dit jaar was ik opnieuw in China en toen waren ze duidelijk al tien tot vijftien jaar op ons vooruit. China evolueert aan lichtsnelheid. Op alle fronten. In alle aspecten.

Ik was met stomheid geslagen en ineens begreep ik het boek van Nisbett. Je zou kunnen zeggen dat ik het licht zag.

Weer thuis herlas ik het boek. Deze keer helemaal. En met andere ogen. Al lezend bevestigde Nisbett wat ik me in China had gerealiseerd: voor Chinezen is innovatie heel normaal. Het is hun geography of thought.

Het statische Oude Normaal
In het Oude Normaal was innovatie een simpele formule: Stagegate process opstellen en checklist management beoefenen.

Je neemt een foto van de markt(scoping en build business case). Check!
Je begint je product, service, oplossing of concept procesmatig en in een rechte lijn te ontwikkelen (development). Check!
Tegen de tijd dat je het resultaat bereikt (gate 4), is de foto die je bij aanvang van je markt hebt genomen min of meer nog steeds valide (testing & validation). Check!
Marketing en sales (launch) doen de rest. Check!

In een langzaam evoluerende wereld was dat de weg, maar vandaag is dat een doodlopende straatje. In het Nieuwe Normaal is de wereld immers niet langer statisch en controleerbaar. Brute pech voor het Stagegate model.

Het Nieuwe Normaal is VUCA
Vandaag leven we in een snel veranderende wereld. Het Nieuwe Normaal is VUCA: Volatile, Uncertain, Complex, Ambiguous. Ofwel: onze wereld vandaag is snel, onzeker, complex en vaag.

In dat Nieuwe Normaal is je vastpinnen op dat ene statische beeld van de markt dan ook pure tijdverspilling. De markt is geen vijver meer. Het is een snelle, wild en woest stromende rivier.

Het is als een zwerm vogels, die samen een wolk vormen. En hoewel elke vogel de oorzaak kan zijn hoe de vorm van de wolk verandert, heeft geen enkele de controle. Geen éen van hen is dé leider. Allemaal zijn ze leiders, influencers én volgers tegelijkertijd. Net als je denkt dat je denkt te weten waar ze naartoe bewegen, veranderen ze van richting. Of niet. Of opnieuw. En opnieuw. Of toch weer niet.En opnieuw …

Go with the flow
De wereld is veranderd en veranderlijk, maar als het over innovatie gaat, jagen we in Europa nog steeds de statische foto na die we maanden, zo niet jaren geleden hebben genomen. Maar die goede oude procesmatige innovatie is dood. Morsdood.
We moeten hier in het Westen gaan beseffen dat waar we naar kijken een rollercoaster is, een fast forward movie zonder scriptschrijver. Een eindeloze stroom geconnecteerde plaatjes en gebeurtenissen. In China begrijpen ze dat, want is hun natuurlijke geography of thought.

Drie hoofdprincipes van de Oosterse mindset
Nisbett is een wetenschapper en toont aan dat Oosterlingen en Westerlingen fundamenteel verschillen in de manier waarop ze zichzelf en hun sociale wereld zien.

Principe van verandering. ‘De oosterse denktraditie benadrukt de constante verandering van de werkelijkheid. De wereld is niet statisch, ze is dynamisch en veranderlijk. In een bepaalde staat verkeren, is een teken dat er verandering op komst is. Omdat de realiteit voortdurend in beweging is, zijn de concepten die de realiteit weergeven eerder vloeibaar en subjectief dan vast en objectief.’ (p 174)

Principe van contradictie. ‘Omdat de wereld constant verandert, worden voortdurend tegenstellingen, paradoxen en anomalieën gecreëerd. Oud en nieuw, goed en slecht, sterk en zwak bestaan overal. In feite vullen de tegenstellingen elkaar aan en heffen elkaar op.’ (p 174)

Principe van verwantschap of heelheid. ‘Als gevolg van verandering en tegenstelling, bestaat niets geïsoleerd en op zichzelf, maar is alles met een veelheid van verschillende dingen verbonden. Om echt iets te weten, moeten we alle relaties kennen.’ (p 175)

Innovatie zit dus gebakken in de Oosterse geography of thought: ‘Verandering creëert contradictie en contradictie veroorzaakt verandering. Constante verandering en contradictie impliceren dat het zinloos is om het individuele deel te bespreken zonder rekening te houden met de onderlinge relatie met andere delen en voorgaande stadia.’ (p175-176)

Daarom is de VUCA-wereld niet disruptief, beangstigend en verstorend voor Chinezen. Het is precies zoals zij de wereld waarnemen. En hoe zij de wereld waarnemen is totaal verschillend van hoe wij de wereld waarnemen.

Totaal verschillende wereldbeelden
In de Westerse geography of thought is de wereld redelijk eenvoudig, samengesteld uit verschillende objecten (de vogels, niet de wolk) en is die controleerbaar.
Voor Oosterlingen is de wereld complex, samengesteld uit doorlopende gebeurtenissen die alleen als geheel (de wolk, niet de vogels) te begrijpen zijn, collectief gestuurd worden en dus niet individueel controleerbaar zijn.

• Het Westen ziet stabiliteit, Het Oosten ziet verandering.
• Het Westen gelooft dat we met logisch redeneren de wereld kunnen controleren, Het Oosten daar geen behoefte aan.
• Het Westen focust op details, Het Oosten aanschouwt het geheel.
• Het Westen organiseeert de wereld in hokjes, Het Oosten legt verbanden.

Misschien wel het grootste verschil met het Oosten dat de meeste Westerse bedrijven tegenwoordig nog steeds denken dat ze het centrum van alles zijn. Terwijl Oosterlingen zichzelf eerder als spelers zien in een verhaal dat toevallig aansluit bij hun leven. Westerse bedrijven proberen nog steeds angstvallig de controle te houden. Kansloos.

Die Oosterse geography of thought moeten westerse bedrijven razendsnel aannemen. Inderdaad niet overnemen, maar aannemen. Dat lijkt vrij eenvoudig, maar is extreem uitdagend: we moeten ons brein opnieuw programmeren

Unlearn what we have learned
Om ons Westerse brein opnieuw te bedraden, moeten we eerst afleren wat we altijd hebben geleerd en gedaan: de wereld als eenvoudig en deterministisch zien, op details focussen en de controle willen houden. Het betekent dat we verandering moeten gaan zien waar we stabiliteit waarnemen. Niet langer onze ogen op de bal moeten richten, maar een reeks gebeurtenissen volgen. De controle erover moeten loslaten en de verbanden gaan leggen tussen zaken die we liever in hokjes steken
Kortom: we moeten gaan denken in constante verandering. En niet in verandering als een proces. Innovatie als een afdeling.

Neen. Een Oosterse geografie van het denken. Innovatie als een mindset. Omdat het moet.

Rik Vera
januari 2019

Rik Vera Please keep your mobile device
in a upright position (portrait mode).